หากจะให้พูดถึงสิ่งที่เป็นวาระแห่งชาติของคนไทย นอกจากไสยศาสตร์ เรื่องผี เรื่องอาถรรพ์ต่าง ๆ ก็คงจะเป็นหวยที่แหละค่ะที่รวมใจชาวสยามเป็นหนึ่งได้ดียิ่งกว่าอะไร เพราะทุกวันที่ 1 และ 16 ของทุกเดือน ทุกคนจะตกอยู่ในสถานะเดียวกันโดยมิได้นัดหมาย นั่นก็คือการถูกหวยกินนั่นเอง (หยอก) เนื่องในโอกาสใกล้วันหวยออกแบบนี้ พี่ตะเคียนจึงจะมาเล่าประวัติหวยให้อ่านกัน บอกเลยว่ากว่าจะมาเป็นสลากกินแบ่งรัฐบาลอย่างทุกวันนี้ ไม่ใช่เรื่องง่ายนะเออ

 

เจาะต้นกำเนิดหวย มาจากการเล่นพนันของคนจีน

หวยในประเทศไทย อธิบายง่าย ๆ จะแบ่งออกเป็น 3 ยุค ได้แก่ หวยจีน หวยฝรั่ง และหวยบนดินค่ะ คนไทยในยุคแรก ๆ รู้จักหวยจากการแล่นพนันตัวเลขของคนจีน เรียกหว่า “ฮวยหวย” มีความหมายว่า “ชุมนุมดอกไม้” เนื่องจากใบพนันเลขของคนจีนสมัยก่อนจะเขียนเป็นรูปดอกไม้ ถึงแม้ต่อมาจะเปลี่ยนไปเป็นพยัญชนะกับตัวเลขในภายหลัง แต่คำว่า “หวย” ก็ยังคงติดปาก และถูกใช้เรียกการพนันลักษณะนี้มาจนถึงปัจจุบัน

หวยเข้าสู่ประเทศไทยในช่วงปีพ.ศ. 2375 ตรงกับช่วงรัชกาลที่ 3 แต่ยุคนั้นยังเป็นที่นิยมเฉพาะในหมู่คนจีนอพยพเท่านั้น เหตุการณ์ที่ทำให้หวยเป็นที่นิยมไปทั่วนั้น เกิดจากวิกฤตเศรษฐกิจในสมัยของพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ชาวบ้านยากจนข้นแค้นจนต้องเก็บเงินฝังดินไว้ในไห ไม่ยอมเอาออกมาใช้ ส่งผลให้ระบบเงินตราติดขัด ในตลาดไม่มีการหมุนเวียนของเงินสด หวยจึงเกิดขึ้นเพื่อกระตุ้นให้ประชาชนนำเงินออกมาใช้ ภายใต้การแนะนำของพระศรีไชยบาล หรือ “จีนหง” เศรษฐีชาวจีนที่มีอิทธิพลมาก และได้รับพระบรมราชานุญาตจากพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ รัชกาลที่ 3

 

ยุคเริ่มต้นมีการออกหวยวันละครั้งในทุก ๆ เช้า ต่อมาจึงเพิ่มรอบเย็นเข้าไปด้วย กลายเป็นระบบที่รู้จักกันในชื่อ หวยโรงเช้าและหวยโรงเย็น โดยใช้สลากเป็นอักษรไทยตามด้วยคำภาษาจีน หวยในสมัยนั้นจึงถูกเรียกว่า “หวย ก. ข.” แรก ๆ เป็นแค่กิจการเล็ก ๆ แต่ในภายหลังก็ขยายใหญ่โตจนกลายเป็นอากร และรายได้สำคัญของรัฐบาลอยู่ช่วงหนึ่งเลยทีเดียว

 

หวยฝรั่ง ที่มาของกิจการสลากกินแบ่งรัฐบาล

เมื่อเข้าสู่ช่วงพ.ศ. 2417 สมัยของรัชกาลที่ 5 ก็ได้มีชาวอังกฤษชื่อ “ครูอาบาสเตอร์” นำเอาระบบลอตเตอรี่แบบตะวันตกเข้ามาเผยแพร่ในไทย หลังจากนั้นพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวได้มีพระบรมราชานุญาตให้ออกลอตเตอรี่แบบฝรั่งจำหน่ายเป็นครั้งแรกในงานวันเฉลิมพระชนมพรรษา โดยมีจุดประสงค์ในการออกลอตเตอรี่ครั้งนั้น เพื่อช่วยเหลือด้านการเงินให้พ่อค้าชาวต่างชาติ และมีการจำหน่ายลอตเตอรี่ครั้งอื่น ๆ เรื่อยมา เช่น ลอตเตอรี่เสือป่า ขายเพื่อนำเงินไปสนับสนุนกองกำลังเสือป่า ลอตเตอรี่เนื่องในโอกาสวันสำคัญ เป็นต้น แต่ลอตเตอรี่เหล่านี้จะจำหน่ายเป็นครั้งคราวเท่านั้น ไม่ได้ทำเป็นกิจจะลักษณะ

ก่อนจะมีหวยที่จำหน่ายโดยรัฐบาลเป็นเจ้าของกิจการเหมือนทุกวันนี้ เคยมีการพยายามจัดตั้งกองสลากกินแบ่งมาแล้วครั้งหนึ่ง และเกือบจะไปได้ด้วยดี แต่ก็ต้องยุบไปก่อน เพราะประเทศกำลังเข้าสู่สงครามโลกครั้งที่ 2 หลังจากสงครามจบลง รัฐบาลไทยจึงได้สถาปนากิจการสลากกินแบ่งรัฐบาลได้สำเร็จในปีพ.ศ. 2482 โดยใช้ระบบลอตเตอรี่ตามแบบตะวันตก มีการสุ่มหมุนเลขแล้วค่อยประกาศรางวัล ซึ่งหวยสมัยก่อนก็ไม่ได้มีหลายรางวัล หลายเลขเหมือนปัจจุบัน แต่จะขายเป็นเลขชุด 6 หลัก จะได้รางวัลก็ต้องถูกทั้งหมด 6 หลักเท่านั้น แค่ฟังก็ยากแล้วใช่ไหมล่ะคะ ลอตเตอรี่ในสมัยนั้นจึงเรียกได้ว่าไม่ค่อยถูกใจชาวบ้านเท่าไหร่นัก เป็นเหตุให้เกิด “หวยใต้ดิน” ขึ้นในที่สุด

 

หวยบนดิน เมื่อรัฐบาลกลายเป็นเจ้ามือหวยด้วยตัวเอง

“หวยใต้ดิน” เกิดจากการที่ลอตเตอรี่สมัยเก่าจัดจำหน่าย และมีรางวัลให้เฉพาะเลขชุด 6 ตัว ประชาชนไม่สามารถเลือกแทงเลขที่ตนเองต้องการได้ ทำให้เกิดการเปิดเล่นพนันหวยแบบผิดกฎหมาย โดยมีคนในชุมชนตั้งตัวเองขึ้นเป็นเจ้ามือให้ชาวบ้านเข้ามาซื้อหวยแบบ 2 ตัว หรือ 3 ตัวได้ และยึดการประกาศเลขรางวัลตามสลากกินแบ่งของรัฐบาล ใครที่ซื้อถูกเลขก็สามารถมาขึ้นเงินกับเจ้ามือได้เลยโดยไม่ต้องผ่านกองสลากฯ นอกจากนี้ก็ยังมีหวยอื่น ๆ ที่ไม่ได้ยึดเลขรางวัลตามประกาศของกองสลากฯ ด้วย เช่น หวยหุ้น หวยลาว หวยมาเลย์ เป็นต้น แต่ทว่าปัญหามันไม่ได้จบลงแค่ตรงการซื้อหวยน่ะสิคะ เพราะเมื่อมีเจ้ามือ ต่อมาก็ส่งผลให้เกิดกลุ่มผู้มีอิทธิพลขึ้นตามชุมชนต่าง ๆ และนำไปสู่การกระทำผิดกฎหมายอื่น ๆ ตามมา

ที่มาของหวย ประวัติหวย หวยจีน หวยฝรั่ง หวยบนดิน หวยใต้ดิน

ในสมัยรัฐบาลของคุณทักษิณ ชินวัตร จึงได้มีนโยบายในการปราบปรามต้นตอของกลุ่มอำนาจเหล่านี้ โดยการเปลี่ยนให้สลากกินแบ่งรัฐบาล จากเดิมที่มีรางวัลเฉพาะเลขชุด 6 ตัว ให้เพิ่มรางวัลเลขท้าย 2 และ 3 ตัวขึ้นมาด้วย พูดง่าย ๆ ก็คือเป็นการที่รัฐบาลกลายมาเป็นเจ้ามือหวยเสียเอง จึงเรียกกลยุทธ์นี้ว่า “หวยบนดิน” การเพิ่มรางวัลทำให้ประชาชนมีตัวเลือกในการซื้อลอตเตอรี่อย่างถูกกฎหมายมากขึ้น แม้จะไม่สามารถแก้ไขปัญหาหวยใต้ดินได้เด็ดขาด แต่ก็ช่วยทำให้อัตราการทำผิดกฎหมายเกี่ยวกับการพนันลดลงอย่างมีนัยยะสำคัญ หวยหรือสลากกินแบ่งรัฐบาลที่เราซื้อกันอยู่ทุกวันนี้ ก็มีที่มาจากหวยบนดินนี่เองค่ะ

นอกจากเป็นการพนันอย่างถูกกฎหมายแล้ว สิ่งหนึ่งที่หลายคนอาจไม่ได้สังเกตก็คือ ศิลปะที่อยู่บนใบลอตเตอรี่นั่นเอง ตั้งแต่หวยกลายมาเป็นกิจการสลากกินแบ่งที่ทำรายได้ให้รัฐอย่างเป็นทางการ ก็มีการพิมพ์ลวดลายสวยงามลงบนแผ่นสลากฯ ซึ่งล้วนแล้วแต่เป็นลวดลายที่สะท้อนให้เห็นสภาพสังคมและวัฒนธรรมในยุคที่สลากใบนั้น ๆ ถูกพิมพ์ได้เป็นอย่างดี หวยสมัยก่อนมีทั้งที่เป็นลายรูปสถานที่สำคัญ วัดวาอาราม นางในวรรณคดี แผนที่ บุคคลสำคัญ ตลอดจนภาพประเพณีท้องถิ่นต่าง ๆ ดังนั้นนอกจากจะเป็นหลักฐานที่เอาไว้นำไปขึ้นเงินในกรณีที่ถูกรางวัลแล้ว ใบหวยก็ยังเป็นเหมือนสแตมป์กาลเวลา และเป็นตัวแทนของผู้คนในยุคสมัยนั้น

 

 

นี่ก็เป็นเรื่องราวความเป็นมาของหวยที่พี่ตะเคียนนำมาเล่าสู่กันฟังในแบบฉบับของเว็บไซต์หวยเฮงเฮง ถ้าหากชื่นชอบก็สามารถติดตามบทความใหม่ ๆ ก่อนใครได้ที่เพจเฟสบุ๊ก หรือหน้าเว็บไซต์ของเราเลยนะจ๊ะ